سيد جلال الدين آشتياني

264

شرح حال و آراى فلسفى ملا صدرا ( فارسى )

حكيم محقق حاج ملا جعفر لنگرودى شاگرد حكيم يگانه آخوند نورى به اسم مرحوم حاج ميرزا آقاسى صدر اعظم معروف نيز بر مشاعر شرحى نوشته كه دو نسخه از آن در كتابخانهء مركزى دانشگاه جزء كتب اهدائى حضرت آقاى مشكوة استاد معظم دانشگاه و نسخه‌اى در كتابخانه آستان قدس ( 4 : 192 ش 846 - ف 282 ) « 1 » موجود است . آخوند ملا على نورى و مولى زين العابدين بن محمد جواد نورى و ميرزاى جلوه بر اين كتاب نيز حاشيه و شرح نوشته‌اند . بديع الملك ميرزا عماد الدوله دولت شاهى اين كتاب را درس مىگفته و بر آن شرحى نوشته است به نام عماد الحكمه ( مجلس 2 : 49 ش 100 ) . 31 - متشابه القرآن در شش فصل است . صدر المحققين در اين كتاب به روش مخصوص خود در اين مسأله گفتگو كرده است . 32 - المزاج - صدر المتألهين در اين مسأله رأى خاصى دارد كه در مباحث جواهر و اعراض اسفار و بعضى ديگر از كتب خود از آن بحث نموده است ( طوس 4 : 143 ) . 33 - المظاهر الالهية فى اسرار العلوم الكمالية - صدر الدين شيرازى اين كتاب را به منظور بيان قسمت مهمى از علوم حقيقى و معارف الهى تصنيف كرده است و آن را مشتمل بر شش مقصد قرار داده است كه سه مقصد آن پايه و اساس و سه مقصد ديگر به منزلهء فروع و لواحق است . مقصد اول - در بيان معرفت حق مقصد دوم - در بيان شناسائى صراط مستقيم و درجات صعود و كيفيت ارتقاء به سوى حق و بيان كيفيت سلوك به سوى مبدأ است .

--> ( 1 ) . نسخهء كتابخانهء دانشگاه شرح مشاعر حاج ملا محمد جعفر به نام حاج ميرزا آقاسى است ، ولى در نسخه كتابخانه آستان قدس اسمى از او برده نشده است . نگارنده بر شرح مشاعر مزبور مقدمه و تعليقاتى نوشته كه در آينده نزديك با مشاعر به طبع خواهد رسيد .